Bugun...



Gağand
Tarıx: 24-12-2014 22:55:27 Newebiyayiş : 24-12-2014 23:07:27 + -


Gağand dı serrı sona serrı ser, dewr kena. Hasabê (teqwimê) ma, hasabê hukmati ra 13 roci peysero. Ekı hasabê hukmati’a vacimı, Gağand êno roca 13yê Çeliye (Çele).


Gağand

Gağand dı serrı sona serrı ser, dewr kena. Hasabê (teqwimê) ma, hasabê hukmati ra 13 roci peysero. Ekı hasabê hukmati’a vacimı, Gağand êno roca 13yê Çeliye (Çele).

A rocı sodır lêla, ya ki sewê raver, ma dani nênı ser. Lêla domanê dewı, laiko bı çênekan’a reştênı pê, çê bı çê, çêber bı çêber feteliyênı. Dênı çêber ro, vatênı „Gağandê mı bıdı“. Ma iştı a deqa dı, çıg kı çê dı esto, dani, goji, say, sıkıci, portqali, seker, çi-mi dênı domano. Domano çiyo kı dênı arê, kerdênı phıstınê xo, ya ki kerdênı torbık, poşet, thürıkê xo, dênı arê şiyênı, gırotênı, berdênı çêanê xo, xorê werdênı.

Dani pêro nêdênı domano. Daniyo ra tayê hêsa mal-naxıri rê bırnêne ya. Tayê dani gırotênı, berdênı, çêberê gomi kerdênı ya, phıskıtênı zerrê gomi ra. Tayê daniyan’a ki a rocı mal solı dênı.

LOCINI PAK KERDENI
Gağand dı locıni kerdênı pak, veciyênı serê bani, serê geji’ya dênı locıne ro, teniye rısnênı. Oncia sobi-mobi (soba) sanênı ra, a rocı sobi kerdênı pak.

ROCÊ GAĞANDİ U JİARI ŞİYAENI
A rocı, iyê kı şikiyênı, xorê rocı gırotênı pê. Ma tayê vırênanê xo ra, tayê kokımo ra eşiyaymı pê tabi, ino vatênı: „Gağand dı rocı mecêrê pê, xırabo. Gağand ê Hermeniyano“. Ma, Hermeniy ki isan niyê? Ma rocê xo gırotênı pê. Çıkı serra newiye êna, waştênı kı serra newiye rınd ravêro, a rü ra rocı gırotênı pê.

Peroc ra tepia, serba jiyarı, sarê dewı bıcıki potênı, bıcıka jiyarı. Nejdiyê sani, ekı vorı zaf niya, mılet şiyênı Jiyara Hurıbdelay. Hurıbdela dewı ra coro, hoqısa, vorı dı şiyainı zora. A rü ra, hurendia jiyarı dı mılet şiyênı Êniyê Cêrêni dı (Êniyo kı düsê cayê robari rao) reştêne pê, uca dı top biyênı. Bıcıkê xo, çılê xo, xo dı ardênı. Çıli kuras ra, mumi ra vıraştênı.

Çıli pêro top kerdêne, nênı pêser, vêsnênı. Bıcıkê kı der u cirani xo dı ardê, ina bırnênı, tabi uca dı wertê camati dı kam kı kamılo, xo tenê zano, bıcıki i bırnênı. Bıcıki uca jiyarı sero kerdênı vıla. İyê kı a rocı, rocı bi, ino ki destê xo dev-rüyê xo şütênı, jübini phaçi kerdênı, der u cirani ra rızalığê xo gırotênı. Ekı waxtê xo amo, rocê xo uca jiyarı sero sıkıtênı; ekı hona rewo, amênı çê dı rocê xo kerdênı ya. (Mela boveri, ina şiyênı Khalo Şis. Uca ki jiyara. Khalo Şis serê şüya banê Alê Memi dero. İna ki şiyênı uca.)

KHALEK
Ekı biyênı sand, KHALEK (Khalıkek) amênı. Cı rê KHALEK vatênı. Khaleki herdisa xo, zımbêlê xo muya mali ra vıraştênı. Dest dı uşirı/bastonı est biyê. Teniya locını kerdênı rü bı serê pırnıka xo ra kı, nas mebo. Kıncê khan-khuni, dıriyai, salvar-malvarê boli, familê khani gırotênı pıra, jü kı kulıkı ya ki sapqa serı dı biyêne. Heni kerdênı, kes nas mekero. Dewa ma dı iyê ke ênê mı viri, Şengüla Mami, Usê Khaki, Sewla/Qola Qıbi bi bı Khalek. Sewla Qıbi kı biyênı Khalek, domano cı ra xof kerdênı. 

Khalek, dest dı uşirı/bastonı, dormê xo dı domananê dew’a, havalanê xo’a sandı çê bı çê feteliyênı. Cı rê her keşi çêber kerdênı ya, her çêyi dı tenê mandênı, kayê xo kerdênı, nia kokımo ra lexi kerdênı (teqlidê kokımo kerdênı). Hama qı qeşi nêkerdênı kı nas mebo. Mılet, domani, zav-zeç Khaleki‘a huyiyênı, hödüria xo, çêfê xo ardênı. Domano, Khalek qurçi kerdênı, dest nênı pıra, bı cı kay kerdênı. Khaleki nêverdênı kı i dest pıranê, nêverdênı qurçi kerê, a rü ra uşira/bastona xo’a dênı pıro, kerdênı düri. Hama domani Khaleki dıma nêvışiyênı.

Leê khalêki de havalê xo est bi. Thürık/torbık gırotênı, Khalek kamcin çê ke şiyênı, uca ron, bulğır, ardi, çi-mi dênı arê, kerdênı wertê ni thürıki. Dewı dı çıqa çêyi kı estê, pêro şiyênı. Bado no çiyo kı do arê, gırotênı berdênı jü çê, vacime dewı dı kam kı feqiro, ya ki kamcin cênikı ke viawa, ya ki çê kami kı musaido, Khalek, havalê xo, domani, laik u çênekê a dewı şiyênı uca, a çê de reştênı pê. Heni kerdênı kı i çêyi dı şênatiye bıbo, mulxıtê i çêyi çêf bıkero, tenê rüyê xo bıhuyo. Wayirê/wayira i çêyi pers kerdênı, Khalek, havalê xo, domani, canê xo kı çı wazenê, wayirê/wayira çêyi waştena ino potênı. Vacimı bulğır, bıcıkı, ya ki çiyo weso dı bin...

WERDÊ GAĞANDİ & DARIKÊ BICIKI
Zobina ki, her çêyi dı a sandı çiyo wes pociyênı. Ma zafiri BICIKA QATINI (Bıcıka qatqatını) potênı, tayino Bıcıka Şirı potênı... Na zamanê peyêni dı şükı ra (suke, qalê Xozati kena) Qedayif, çi-mi ki ardênı. Ma darıki kerdênı wertê bıcıkı, waxto kı bıcıkı weriyênı, darık kami dı kı veciya, vatênı, sansê xo esto, beno dewleti/zengin.

ÇAYDANI LOCINI RA DERG KERDENI
Sandı nejdiyê pesewı, domano lao qewetın gırê dênı qulpê çaydanı ra. Locına her çêyi feteliyênı. A çaydanı locıno ra derg kerdênı, verdênı ro. Tabi çaydanı gına düarê locıno ro, veng vecena. İyê ke çê derê, sonê çiyo wes (sıkıci, goji, bıcıkı) kenê wertê çaydanı. Domani ki çaydanı locını ra oncenê. Heni serê bano dı fetelinê, locıno ra çiyê weşi danê arê, benê, wenê.

DÜAY KERDENI
Bado mılet kutênı ra, xorê hewn‘a şiyênı. A san ma hona kı nêkutênı ra, düay kerdêne, vatênı „sırsela newiye (serra newiye), zav-zêçê ma qeda u belo ra düri bero“, nêno mı viri hama düayê nianêni kerdênı.

OWKA (AWKA) ZIMZIMİ
Nejdiyê sodıri dı, hona kı kes nêusto ra, hona kı nêbiyo roşti, çênekê dewı (tey laik-maiki, domani ki est bi tabi) ustênı ra, reştênı pê. Şiyênı êniyê (hêniyê) dewı ra owkı ardênı. Vatênı, sewa Gağandi dı êniyo ra owka (awka) zımzımi êna. İ domano, çêneko a owkı ardênı, hona kı kes nêusto ra, veciyênı serê bano, locına her çêyi ra tenê/viçê owkı phıskıtênı zêrrı. Vatênı owka zımzımi hir u bereket ana çêyi. Bado i çêneki, laiki, domani phıskıtena owka zımzımi ra tepia oncia şiyênı çêanê xo, kutênı ra. Tabi mılet sodır lêla ustêne ra kı zerrê çêyi de locını ra welı dımiya. Vatênı, dema kı domano pesewı owka zımzımi phıskıta locını ra, aera... Tayê çêo qariyênı, vatênı, welı phışkiya, çê bat biyo.. 

QİLIKÊ GAĞANDİ
Vacimı kı Gağandi rê hirê roci estê, ma jü qilık ardênı, her san, hata sanê roca Gağandi hirê sewi no qilık kerdênı locını, vêsnênı. Sanê Gağandi dı kı vêsna (bi hirê roci), o qilık ma dardênı we, hata usarri. Usarri kı sıt newi veciya, o qilık ardênı vêsnênı, vatênı „qilıkê Gağandi ma dard we, nıka kerd bınê sıti kı, ron zêdı bıperro cı“. Yanê heni kerdênı ki hir u bereketê çêyi, mali bızêdiyo.

Çıme / Kaynak: Quma Çêligi
Arêkerdoğ / Derleyen: Sinan Usarr
24.12.2014

Fotograf: Dewa Khewıco, Xozat

Not: Hetê ma de vengê „ew“ beno „öy/öw“. Ma vanime „höyn/höwn“ (hewn), öyro/öwro (ewro), söwı/söe (sewe). Hama seba ke famkerdena nustey de çetıniye meonciyo, mı vengê öy/öw kerd „ew“.




Bınge: Sinan Usarr

Editör: Asmêno Bêwayir

Na xebere 1582 rêy amê wendene

Etiketi :

FACEBOOK FIKIRNAYİŞ
FIKIRNAYİŞ

ZAGON XEBERÊ BİNİ

YUKARI